و افعال ميكشانند . اين مفاد ظاهر اين كريمه شريفه است . صاحب تفسير « المَنار » تأثير جنّ را در مرض صرع انكار دارد شيخ محمّد عَبْدُه در تفسير « المَنار » اين ظاهر آيه را به مجرّد آنكه اين امر مستحيل است و علوم جديده تأثير جنّ را در جنون نپذيرفته است ، قبول نكرده است ؛ و ديگران از مفسّرين كه بر اين نهج رفته‌اند ، از وى پيروى نموده‌اند . او ميگويد : تشبيه رباخوار به كسى كه بواسطه مسّ شيطان ، مُخَبَّط شده و از اعتدال و قيام صحيح بر كنار شده است ، مبنى بر آنست كه : مصروع كه از آن به ممسوس تعبير مىشود ، به سبب تأثير شيطان بواسطه مسّ و لمس او اينچنين گرديده است ؛ يعنى صرع او به علّت مسّ و بر خورد شيطان با وى بوده است . و اين همان مطلبى است كه در ميان عرب مشهور است و در گفتارشان جارى مجراى تمثيل مىباشد . بَيْضاوىّ در مفاد تشبيه گويد : اين تشبيه بر اساس پندار عرب است كه شيطان انسان را مخبّط مينمايد ، و بنابراين مرض صرع بر او عارض ميگردد . و خَبْط در لغت به معناى راه رفتن بدون اعتدال است مثل خبطِ عَشْواء يعنى شترى كه در چشمش گزندى عارض شده است ؛ فلهذا در رفتن دچار اضطراب و ناهماهنگى گرديده است . و بر همين معنى أبو السُّعود در تفسير خود رفته است ، زيرا كه عادت او چنين است كه عين عبارت بيضاوى را نقل مىكند . و بنابراين ، اين آيه نه إثبات مىكند كه مرض صرعِ معروف حقيقةً از كار شيطان پيدا مىشود ، و نه نفى آن را مينمايد . و در اين مسأله در ميان علماء اختلاف نظر است : معتزله و بعضى از اهل سُنّت انكار دارند كه براى شيطان درباره انسان غير از آنچه را كه از آن به وسوسه تعبير شده است ، تأثيرى باشد . و بعضى از اهل سنّت گفته‌اند كه : همانطور كه ظاهر تشبيه بر آنست ، علّت مرض صرع ، مَسِّ شيطان است ، اگرچه آيه در اين معنى صراحت ندارد .